คู่มือ THAI SCORE

1. เปิดโปรแกรมครั้งแรก

หน้าแรกจำงานที่เขียนค้างไว้ให้ กดชื่อไฟล์เดิมก็เปิดต่อได้เลย ปุ่มหลักมี 3 ทาง:เขียนโน้ตใหม่ (เข้าขั้นตอนเลือกแบบตาราง), เปิดไฟล์(รับไฟล์นามสกุล .thscore ซึ่งเป็นไฟล์ของโปรแกรมนี้เอง และไฟล์ .json ที่เคยส่งออกไว้ — ลากไฟล์มาวางบนหน้าต่างโปรแกรมก็ได้) และ กระดาษเปล่า… สำหรับพิมพ์ตารางเปล่าไปเขียนด้วยมือ

ถ้ายังไม่ได้ใส่รหัสลิขสิทธิ์ จะมีป้ายบอกว่าเหลือเวลาทดลองใช้อีกกี่วัน กดที่ป้ายนั้นเพื่อใส่รหัสได้ทันที — ช่วงทดลองใช้คือ 3 วัน ได้ครบทุกความสามารถ ไม่มีลายน้ำ พอครบกำหนดโปรแกรมล็อกสนิท แต่ไฟล์โน้ตที่เขียนไว้ยังอยู่ครบทุกไฟล์

2. เลือกแบบตาราง — เปลี่ยนทีหลังไม่ได้

ข้อควรระวังข้อเดียวของขั้นตอนนี้: จำนวนบรรทัดผูกกับตัวเพลงไปแล้วเลือกแล้วเปลี่ยนทีหลังไม่ได้ ถ้าเลือกผิดต้องเริ่มเพลงใหม่ — โปรแกรมจึงเตือนไว้ตรงหน้านั้น และแปะป้ายบอกแบบตารางที่เลือกไว้ค้างไว้จนกว่าจะกดสร้างจริง

ขั้นตอนถัดไปตั้งชื่อเพลง ผู้เขียน จำนวนท่อน (1–12) จำนวนบรรทัดต่อท่อน (1–16) อัตราจังหวะเริ่มต้น และความเร็วเริ่มต้น — ทุกค่านี้แก้ทีหลังได้หมด ยกเว้นแบบตาราง

3. หน้าจอเขียนโน้ต

จอแบ่งเป็นสามส่วน: กระดาษโน้ตไทย ที่แก้ไขได้,โน้ตสากล ที่อัปเดตตามทุกครั้งที่พิมพ์ และแผงเครื่องมือ ที่รวมปุ่มตัวโน้ตกับปุ่มคำสั่งทั้งหมด มุมมองสลับได้ 3 แบบ — แบ่งครึ่ง (Ctrl + 1), กระดาษไทยเต็มจอ (Ctrl + 2), โน้ตสากลเต็มจอ (Ctrl + 3) — และลากเส้นแบ่งกลางเพื่อปรับสัดส่วนได้ ย่อ–ขยายกระดาษได้ตั้งแต่ 70% ถึง 200% (Ctrl + = / Ctrl + −, กลับขนาดปกติด้วย Ctrl + 9)

แผงเครื่องมือซ่อนได้ด้วย Ctrl + 0 เวลาต้องการพื้นที่กระดาษเต็ม ๆ และทุกคำสั่งที่มีคีย์ลัด มีปุ่มให้กดด้วยเสมอ ไม่มีฟังก์ชันไหนที่ต้องจำคีย์ลัดอย่างเดียว

4. กระดาษโน้ตไทยอ่านยังไง

• • 1 บรรทัด = 8 ห้อง · 1 ห้อง = 4 ช่อง
• • จังหวะตกอยู่ช่องที่ 4 ของห้อง (ช่องท้ายห้อง) — เส้นกั้นห้องสลับให้จังหวะตกขึ้นต้นห้องแทนก็ได้ในเมนู มุมมอง
• • ช่องว่างที่มีขีด - คือ ลากเสียงต่อ ไม่ใช่ความเงียบ
• • เลขห้องกับตำแหน่งฉิ่ง–ฉับกำกับให้ครบทุกบรรทัด
• • ทางฆ้องวงใหญ่: บรรทัดบน = มือขวา · บรรทัดล่าง = มือซ้าย

5. การเขียนโน้ต

คลิกช่องที่จะเขียน แล้วเลือกตัวโน้ตได้ 2 ทาง:

1. 1. กดปุ่มตัวโน้ตบนแผงเครื่องมือ — แผงนี้สร้างจากเสียงที่เครื่องนั้นมีจริง ฆ้องวงใหญ่จึงมี 16 ปุ่ม ส่วนแบบทั่วไป ขิม จะเข้ มี 28 เสียงสี่คู่แปด ช่องที่เครื่องไม่มีถูกเว้นว่างไว้ ตัวโน้ตจึงไม่เลื่อนหลัก มองหาปุ่มเดิมได้ที่ตำแหน่งเดิมเสมอ
2. 2. พิมพ์จากแป้นพิมพ์ — d r m f s l tหรือ ด ร ม ฟ ซ ล ท ก็ได้ทั้งคู่ (โปรแกรมรับทั้งแป้นไทยและแป้นอังกฤษ) ได้ตัวโน้ตเสียงกลาง จากนั้นกด Ctrl + ↑ หรือ Ctrl + ↓เพื่อเลื่อนขึ้น–ลงคู่แปด

พิมพ์แล้วเคอร์เซอร์เดินไปช่องถัดไปเอง · เดินเองด้วย ← →ขึ้น–ลงบรรทัดด้วย ↑ ↓ · กด -เพื่อใส่ขีดลากเสียง · Delete ลบตัวโน้ตในช่อง · ย้อนกลับด้วย Ctrl + Z (จำย้อนหลังได้ 60 ครั้ง)

เพิ่มบรรทัดหรือเพิ่มท่อนได้ตลอดเวลาจากเมนู แก้ไข — สิ่งเดียวที่เพิ่มทีหลังไม่ได้คือจำนวนบรรทัดของแบบตาราง

6. สะบัด — หลายตัวโน้ตในช่องเดียว

สะบัดเป็น สวิตช์ ไม่ใช่ปุ่มที่ต้องกดค้าง: เปิดสวิตช์สะบัด — ใส่หลายตัวในช่องเดียว บนแผงเครื่องมือ (หรือ Ctrl + B) แล้วพิมพ์ตัวโน้ตต่อ ๆ กัน ตัวใหม่จะไปต่อท้ายอยู่ในช่องเดิมแทนที่จะเดินไปช่องถัดไป ปิดสวิตช์เมื่อจะกลับไปเขียนแบบปกติ — สถานะสวิตช์บอกไว้ใต้ปุ่มตลอดว่ากำลังเปิดหรือปิดอยู่

เวลาเล่น ตัวโน้ตในช่องสะบัดจะห่างกันครึ่งช่อง และวางตามจังหวะ: ถ้าช่องนั้นเป็นจังหวะตก โน้ตจะถอยหลังเข้าหาจังหวะ (ตัวสุดท้ายลงตรงจังหวะพอดี) ถ้าเป็นจังหวะยกจะไล่ไปข้างหน้าจากต้นช่อง

เส้นโยงวาดให้เอง ตามกติกาการอ่านโน้ตไทย: โปรแกรมมองหาตัวโน้ตในช่องคู่ของช่องสะบัด (ช่องเลขคี่โยงไปทางซ้าย ช่องเลขคู่โยงไปทางขวา) จากบรรทัดอื่นก่อน ถ้าไม่มีจึงโยงกับบรรทัดตัวเอง และถ้าไม่มีคู่เลย จะวาดเป็นเส้นโค้งครอบตัวโน้ตในช่องนั้นแทน

7. ตีเหลื่อม 4 ระดับ

บางทีเสียงในช่องหนึ่งไม่ได้ลงพร้อมอีกมือ/อีกบรรทัด ปุ่ม ตีเหลื่อมบนแผงเครื่องมือกดวนได้ 4 ระดับ กดแล้วมีเครื่องหมายเล็ก ๆ ปรากฏหลังตัวโน้ตบนกระดาษ และเวลากดฟังจะได้ยินความเหลื่อมนั้นจริง

หมายเหตุ: ตีเหลื่อมใส่ได้เฉพาะช่องที่มีตัวโน้ตอยู่แล้ว (ช่องว่างหรือช่องขีดกดไม่ติด) และคำนี้คนละเรื่องกับป้ายกำกับห้อง ลูกเหลื่อม ในหัวข้อถัดไป — ช่องที่ตีเหลื่อม ยังออกเสียง แค่ไม่ลงพร้อมบรรทัดอื่น

8. ป้ายกำกับห้อง 5 ชนิด

ป้ายกำกับห้องใช้บอกว่าห้องนี้เป็นของเครื่องอื่น — ตัวโน้ตยังเห็นอยู่บนกระดาษเพื่อให้อ่านทางกันได้ แต่เวลากดฟังห้องนั้นจะเงียบตรงตามความจริง กดวนป้ายด้วย Ctrl + L หรือปุ่มบนแผงเครื่องมือ (วน 6 สถานะ: ไม่มีป้าย แล้ววนครบทั้ง 5 แบบ) และมีปุ่มลบป้ายของห้องนั้นแยกไว้ให้ด้วย

แต่ละป้ายใช้คนละสีทั้งพื้นห้องและสีหมึก เพื่อให้แยกออกแม้พิมพ์ขาวดำ ·เครื่องตาม และ ลูกเหลื่อม มีเฉพาะในโปรแกรม หน้าเขียนโน้ตฟรีบนเว็บมีให้ 3 ป้าย (แต่หน้าเว็บอ่านไฟล์ที่มีป้ายครบ 5 แบบได้)

9. อัตราจังหวะรายท่อน (เพลงเถา)

อัตราชั้นเป็นของ "ท่อน" ไม่ใช่ของทั้งเพลง — เพลงเถาจึงเก็บครบทั้งสามอัตราไว้ในไฟล์เดียวได้ เลือกท่อนที่จะแก้แล้วกดปุ่มอัตราจังหวะ บนแผงเครื่องมือ (หรือเมนู แก้ไข → อัตราจังหวะของท่อนนี้…) โปรแกรมจะสร้างฉิ่ง–ฉับใหม่ให้ทั้งเพลง โดยไม่ขยับตัวโน้ตแม้แต่ตัวเดียว

ฉิ่งกับฉับสลับกันไปเรื่อย ๆ ตลอดเพลง · หัวท่อนจะพิมพ์ชื่ออัตรากำกับให้เฉพาะตอนที่เพลงนั้นมีมากกว่าหนึ่งอัตรา เพลงอัตราเดียวจะไม่มีป้ายมารก

10. การกดฟัง

• • เล่นทั้งเพลง (Ctrl + เว้นวรรค) · หยุด (Ctrl + .) ·เล่นจากห้องที่เลือก (Ctrl + Enter) · ฟังทีละช่อง ด้วยปุ่มเว้นวรรค
• • แถบความคืบหน้าคลิก/ลากเพื่อกระโดดไปตำแหน่งไหนก็ได้ และมีขีดบอกตำแหน่งหัวท่อน
• • ตัวเลขบอกตำแหน่งอ่านเป็น ท่อน · ห้อง · ช่อง ให้ตลอดเวลา
• • ความเร็วปรับได้ 20–240 BPM (Ctrl + ] เร็วขึ้น · Ctrl + [ ช้าลง)
• • ฉิ่ง–ฉับ เปิด/ปิด ได้ด้วย Ctrl + K
• • เทียบเสียงได้ 3 ระบบ: สากล · พระราชทาน · กรมศิลป์

บอกตรง ๆ เรื่องเสียง: ฆ้องวงใหญ่ใช้เสียงอัดจริงจากลูกฆ้อง 16 ลูกอัดแยกครบทั้งสามระบบเทียบเสียง และฉิ่ง–ฉับก็เป็นเสียงอัดจริง ส่วนแบบทั่วไป ขิม และจะเข้ เป็นเสียงสังเคราะห์ ที่ทำไว้ให้ตรวจทานโน้ตได้ ไม่ใช่เสียงอัดจากเครื่องจริง

11. โน้ตสากล และข้อจำกัด

โปรแกรมเทียบโน้ตสากลให้ดูคู่กันตลอดเวลาที่เขียน ทาง 2 บรรทัดได้แกรนด์สตาฟ กุญแจซอลคู่กุญแจฟา มีคาน เส้นโยง ตัวหยุด และเครื่องหมายซ้ำครบ · หลักการแปลงคือ1 ช่องไทย = โน้ตเขบ็ตสองชั้น 1 ตัว (ทุกอัตราชั้น) และ2 ห้องไทย = 1 ห้องสากล 2/4 · ขีดลากเสียงกลายเป็นเส้นโยง/ตัวโน้ตยาว ไม่ใช่ตัวหยุด

12. การพิมพ์ และกระดาษเปล่า

กด Ctrl + P หรือเมนู ไฟล์ → พิมพ์… จะได้กล่องพิมพ์ของโปรแกรมเอง: เลือกเครื่องพิมพ์ (รวมเครื่องที่พิมพ์ลงไฟล์ ซึ่งโปรแกรมกำกับไว้ให้ว่าอันไหนเป็นแบบนั้น) และตั้งจำนวนชุดได้ 1–99 · ตั้งค่าหน้ากระดาษอยู่ที่เมนู ไฟล์ → ตั้งค่าหน้ากระดาษ…

กระดาษที่พิมพ์ออกมาเป็นของคุณ — ไม่มีชื่อโปรแกรม ไม่มีโลโก้ ไม่มีวันที่ ไม่มีที่อยู่เว็บติดไปด้วย เหลือแต่ชื่อเพลง ผู้เขียน และโน้ตของคุณเอง นี่เป็นเหตุผลที่โปรแกรม มีกล่องพิมพ์ของตัวเอง (กล่องพิมพ์มาตรฐานจะแปะวันที่กับชื่อหน้าลงบนกระดาษให้อัตโนมัติ) · ถ้าอยากเลือกช่วงหน้าเอง มีทางเลือกให้ใช้กล่องพิมพ์ของ Windows แทน โดยแลกกับหัว–ท้ายกระดาษที่ติดมาด้วย

กระดาษตารางเปล่า (เมนู ไฟล์ → พิมพ์กระดาษโน้ตเปล่า… หรือปุ่มบนหน้าแรก) เลือกแบบตาราง อัตราจังหวะ และจำนวนบรรทัด 1–16 บรรทัด(1 บรรทัด = 8 ห้อง · 6 บรรทัดพอดี 1 หน้า) เปิด–ปิดเลขห้อง เปิด–ปิดฉิ่ง–ฉับ และเลือกได้ว่าจะเว้นเส้นสำหรับเขียนชื่อเพลงกับชื่อผู้เขียนด้วยมือไหม — สั่งพิมพ์หรือบันทึกเป็น PDF ได้เลยโดยไม่ต้องสร้างเพลงก่อน

13. การส่งออก

เมนู ส่งออก มีให้ 4 อย่าง:

• • PDF (A4) — ไฟล์พร้อมส่งต่อหรือส่งร้านพิมพ์
• • MusicXML — เปิดต่อใน MuseScore, Sibelius, Finale
• • MIDI — เอาไปทำเพลงต่อในโปรแกรมทำเพลง
• • JSON — ไฟล์สำหรับส่งโน้ตขึ้นเว็บ thaimusichub

ไฟล์งานของโปรแกรมเองคือนามสกุล .thscoreเก็บไว้ในเครื่องคุณ เปิดกลับมาแก้ได้ตลอด (บันทึกด้วย Ctrl + S · บันทึกเป็น… ด้วย Ctrl + Alt + S)

ข้อควรรู้: ไฟล์ MIDI ที่ส่งออก เล่นเที่ยวเดียว แม้โน้ตจะมีเครื่องหมายซ้ำวาดไว้ก็ตาม

14. ลิขสิทธิ์ และการย้ายเครื่อง

เข้าที่เมนู ช่วยเหลือ → ลิขสิทธิ์… จะเห็นสถานะปัจจุบัน (เปิดใช้งานแล้ว / อยู่ในช่วงทดลองใช้เหลือกี่วัน / ยังไม่ได้เปิดใช้งาน), ชื่อเจ้าของลิขสิทธิ์, รหัสลิขสิทธิ์ (ซ่อนไว้บางส่วน กดแสดง/คัดลอกได้) และรหัสเครื่องนี้

• • 1 รหัส = 1 เครื่อง ใส่รหัสแล้วกด เปิดใช้งาน ได้เอง ไม่ต้องส่งรหัสเครื่องมาให้เราทำอะไรต่อ ต่ออินเทอร์เน็ตแค่ตอนนี้ครั้งเดียว
• • ย้ายเครื่องเองได้ กดปุ่ม ย้ายเครื่องนี้ออกในกล่องเดียวกัน แล้วเอารหัสเดิมไปใส่ที่เครื่องใหม่ได้ทันที ทำได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง
• • ลง Windows ใหม่ เปลี่ยนฮาร์ดดิสก์ เพิ่มแรม หรือไฟล์ลิขสิทธิ์หาย — ใส่รหัสเดิมซ้ำได้เลย เพราะรหัสเครื่องอ่านจากเมนบอร์ด ไม่ได้ผูกกับ Windows
• • ถ้าเครื่องเดิมเสียจนเปิดไม่ได้เลยจนกดย้ายออกไม่ทัน ระบบจะปล่อยช่องให้เอง เมื่อการเปิดใช้งานเดิมมีอายุครบ 7 วัน (ทางนี้ใช้ได้ปีละไม่เกิน 3 ครั้ง) เกินกว่านั้นทักมาได้ เดี๋ยวปล่อยช่องให้
• • กดย้ายเครื่องออกแล้ว ไฟล์โน้ตทั้งหมดในเครื่องนั้นไม่ได้หายไปไหนแค่เปิดโปรแกรมต่อไม่ได้จนกว่าจะเปิดใช้งานใหม่

15. ตารางคีย์ลัด

ตารางเดียวกันนี้อยู่ในโปรแกรมด้วย (เมนู ช่วยเหลือ → ตารางคีย์ลัด) · ทางลัดทุกตัวผูกกับตำแหน่งปุ่มบนแป้นพิมพ์ จึงใช้ได้เหมือนกันทั้งแป้นไทยและแป้นอังกฤษ และทุกคำสั่งมีปุ่มให้กดเสมอ ไม่จำเป็นต้องจำคีย์ลัดก็ใช้งานได้ครบ